Historia

Lublin, miasto wojewódzkie nad Bystrzycą, jest starym grodem, sięgającym swoimi początkami dziesiątego wieku. Prawa miejskie nadał mu Władysław Łokietek w 1317  roku, Kazimierz Wielki otoczył je murem, a  za Władysława Jagiełły i  później było ważnym ośrodkiem handlowym. Rozkwit miasta przypada na wiek XVI i  XVII. Sławne były targi lubelskie, wiele odbyło się tu sejmów, miasto jest znane w historii przede wszystkim z  zawartej tu 28  czerwca 1569  roku unii polsko-litewskiej.

Spośród wspólnot zakonnych pierwsi przybyli do Lublina bernardyni w  XVI  wieku i  osiedlili się poza obrębem starego miasta, przy trakcie prowadzącym z  Krakowa na Litwę.

Franciszkanie przybyli do Lublina w 1620 roku i na przedmieściu „Czwartek” zbudowali kościół i klasztor pod wezwaniem Matki Bożej Anielskiej, zapewne dość okazały, skoro już w XVII wieku wyznaczono go na siedzibę kustodii lubelskiej.

Na Lubelszczyźnie po dziś dzień istnieją kościoły pofranciszkańskie: w odzyskanym niedawno Zamościu, w Szczebrzeszynie (w klasztorze obecnie jest szpital); w Puszczy Solskiej (obecnie Biłgoraj) i w Górecku. W Lublinie franciszkanie pracowali prawie 200 lat (1620-1817).

W roku 1817, za czasów Królestwa Kongresowego, skasowano konwent lubelski z powodu braku zakonników. Obecnie w naszym dawnym kościele pracują księża salezjanie, którzy w 1928 roku kupili go od Żyda prowadzącego w kościele i klasztorze fabrykę. Zabudowania były bardzo zniszczone. Nowi gospodarze uporządkowali je i odremontowali. W 1976 roku przy tym kościele ordynariusz lubelski utworzył liczącą dziesięć tysięcy wiernych parafię, nazywaną „Na Kalinowszczyźnie”.

Nowa epopeja franciszkanów w Lublinie zaczęła się w 140 lat po jego opuszczeniu. W roku 1956 Prowincja Matki Bożej Niepokalanej za zgodą ordynariusza nabyła jednopiętrowy dom z początków dwudziestego wieku, przy zbiegu ulic Pszennej i Słonecznej. W zamierzeniu miał to być klasztor dla zakonników-studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kierowanych tu w celu odbycia studiów specjalistycznych. Zamierzano też zorganizować w nim publiczną kaplicę i małe duszpasterstwo, gdyż w tej części miasta nie było kościoła.

Dom lubelskiej wspólnoty franciszkanów jest położony na terenie dawnej wsi Rury Jezuickie. Obecnie ta dawna miejscowość wchodzi w skład miasta. Cała zaś dzielnica jest nazywana Rury. Właścicielem domu i całej posesji był Adam Scheuer. Został on wzniesiony na dwu placach zakupionych przez niego w latach 1932-1933. Plan budowy domu został wykonany w 1933 roku i zatwierdził go Wydział Budownictwa Magistratu miasta Lublina 10 listopada 1933 roku. Plany te wykonał architekt Stefan Dezor. Był to piętrowy dom, który posiadał pięć pokoi na parterze i dwa pokoje na piętrze. Pierwotnie dach był konstrukcji drewnianej kryty dachówką holenderką. Dodatkowo przy domu był budynek gospodarczy, na podwórzu była studnia i basen kąpielowy, a dom otaczał mały ogród. Budynek został wykończony do 1937 roku i został zamieszkany przez właściciela. Przed wybuchem II wojny światowej przeniósł się on jednak do Krakowa.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkali tu ojcowie jezuici i na dole z trzech pokojów urządzili kaplicę półpubliczną. Po zakończeniu II wojny światowej budynek zajęło wojsko polskie, które zakwaterowało swych pracowników.  Jednak właściciel zatrzymał prawo własności, ale dom był pod kwaterunkiem zarządu miejskiego.

W chwili kupna domu przez franciszkanów zameldowano w nim dwóch ojców. Pierwszymi lokatorami domu byli o. Bernard Pronobis i o. Konstanty Ponurek. W domu mieszkały jeszcze trzy rodziny lokatorów. Akt nabycia został sporządzony u notariusza w Warszawie dnia 22 kwietnia 1959 roku. Po ośmiu miesiącach zakonnicy zostali wysiedleni. Na ich miejsce zostali zakwaterowani lokatorzy świeccy.

Dopiero stopniowe zabiegi zakonników w latach siedemdziesiątych doprowadziły do częściowego odzyskania pomieszczeń mieszkalnych. Zakonnicy odzyskali dwa pokoje na parterze oraz użytkowali część pomieszczeń piwnicznych, w których urządzili kaplicę klasztorną.  Pozostałą część za­mieszkiwali lokatorzy świeccy. Sytuacja ta utrudniała funkcjonowanie wspólnoty zakonnej oraz odpowiednią troskę o stan materialny całej posesji. Zakon ostatecznie odzyskał swoje mienie dzięki zabiegom i wysiłkom o. Józefa Łapińskiego. Posesja obejmowała dom wraz z budynkiem gospodarczym i ogrodem.  Klasztor prawnie został erygowany dnia 11 listopada 1976 roku. W latach osiemdziesiątych przeprowadzono remont domu. Urządzono w dwóch pokojach na parterze kaplicę półpubliczną, którą 27 maja 1985 roku poświęcił biskup Bolesław Pylak. Nadał on wtedy kaplicy tytuł Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła.

Przełożonymi domu zakonnego i grupy studentów byli: o. Bernard Pronobis, o. Augustyn Januszewicz (późniejszy biskup w Brazylii), o. Paulin Sotowski, o. Czesław Budek. Gwardianami zaś klasztoru byli: o. Józef Łapiński, o. Jan Mucha, o. Łukasz Gawryś, o. Celestyn Napiórkowski, o. Jerzy Kołodziejczak, o. Bruno Pawłowicz, o. Piotr Sielużycki, o. Mirosław Bartos, o. Bruno Kalinowski, o. Robert Czeszkiewicz, o. Marek Hryniewicki, o. Grzegorz Gut, o. Leon Dyczewski i obecny gwardian o. Marcin Tkaczyk.

Opracowali: o. Roman Soczewka, o. Rafał Kwiatkowski

Klasztor Ojców Franciszkanów

ul. Pszenna 9, 20-617 Lublin
tel. (81) 525 64 35
e-mail: lublin@franciszkanie-warszawa.pl